Iwermektyna: jakie korzyści bada się w onkologii?

Znany lek może zainteresować badaczy z zupełnie nowego powodu. Tak stało się z iwermektyną. Jej ustalone zastosowania obejmują leczenie wybranych zakażeń pasożytniczych, między innymi węgorczycy i onchocerkozy, czyli ślepoty rzecznej. W onkologii sprawdza się inne możliwości: ograniczenie przeżywania komórek nowotworowych i zwiększenie skuteczności leczenia skojarzonego. To poszukiwanie nowego zastosowania istniejącej substancji nazywa się repozycjonowaniem leku. [1–3]

Co dzieje się w komórce białaczkowej?

Komórka utrzymuje odpowiednie stężenia jonów po obu stronach swojej błony. Dzięki temu może przekazywać sygnały i prawidłowo funkcjonować. Zespół Sharmeen sprawdzał, czy iwermektyna potrafi zaburzyć tę równowagę w komórkach białaczki. Badanie obejmowało linie laboratoryjne, próbki pobrane od pacjentów oraz modele nowotworu u myszy. [2]

Zaobserwowano zwiększony napływ jonów chlorkowych, zmianę napięcia błony i wzrost ilości reaktywnych form tlenu. Są to cząsteczki, których nadmiar może uszkadzać wnętrze komórki. W badanych warunkach zmianom tym towarzyszyła śmierć komórek białaczkowych. Próbki pochodzące od chorych badano poza ich organizmem, więc ta część doświadczenia opisuje wrażliwość komórek w hodowli. [2]

W modelach mysich iwermektyna opóźniała wzrost guzów. Sprawdzano też jej połączenia z cytarabiną i daunorubicyną, lekami stosowanymi w białaczkach. Celem takich doświadczeń jest znalezienie sposobu na silniejsze uszkadzanie komórek chorobowych przez współdziałające substancje. [2]

Dlaczego połączono ją z immunoterapią?

Inny kierunek dotyczy przerzutowego, potrójnie ujemnego raka piersi. Badacze oceniają połączenie iwermektyny z balstilimabem, przeciwciałem blokującym PD-1. Ten punkt kontrolny działa jak hamulec aktywności limfocytów. Jego zablokowanie pomaga uruchomić odpowiedź odpornościową przeciw nowotworowi. Pytanie brzmi, czy dodanie iwermektyny poprawi wynik takiego leczenia. [3]

W abstrakcie ASCO z maja 2025 roku opisano dziewięć leczonych osób. Odpowiedź można było ocenić u ośmiu: u jednej guz zmniejszył się częściowo, u jednej choroba pozostała stabilna, a u sześciu postępowała. Były to osoby po wcześniejszych terapiach; mediana liczby wcześniejszych linii leczenia wynosiła pięć. [3]

To wczesne dane z małej grupy, przedstawione w abstrakcie konferencyjnym. Leczenie obejmowało dwa leki i nie miało grupy kontrolnej. Wkład samej iwermektyny oraz wpływ połączenia na przeżycie wymagają dalszej oceny. [3]

Jaką korzyść próbuje się uzyskać?

Badania stawiają dwa konkretne pytania: czy można wykorzystać wrażliwość komórek nowotworowych na zaburzenia jonowe oraz czy iwermektyna pomoże innemu leczeniu działać skuteczniej. Pierwsze sprawdza się głównie w laboratorium, drugie zaczęto już oceniać u ludzi. [2,3]

Znane działanie przeciwpasożytnicze daje doświadczenie z substancją, ale dotyczy określonych chorób i warunków podawania. Ocena nowego zastosowania onkologicznego musi osobno ustalić skuteczność, tolerancję i właściwą grupę pacjentów. Na tym skupiają się obecne poszukiwania. [1,3]

Książka już wkrótce

Więcej o tym temacie przeczytasz w książce „Protokoły – przegląd najbardziej znanych i ich omówienie w terapiach onkologicznych i nie tylko”. Już wkrótce dostępna.

Źródła

[1] DailyMed. Ivermectin tablets: prescribing information. Dokumentacja leku; dostęp 30.10.2026. Pełna etykieta.

[2] Sharmeen S. i wsp. The antiparasitic agent ivermectin induces chloride-dependent membrane hyperpolarization and cell death in leukemia cells. Blood. 2010;116(18):3593–3603. Publikacja online 19.07.2010. DOI: 10.1182/blood-2010-01-262675; PMID: 20644115. Publikacja.

[3] Yuan Y. i wsp. A phase I/II study evaluating the safety and efficacy of ivermectin in combination with balstilimab in patients with metastatic triple negative breast cancer. Journal of Clinical Oncology. 2025;43(16_suppl):e13146. Publikacja 28.05.2025; abstrakt konferencyjny ASCO. DOI: 10.1200/JCO.2025.43.16_suppl.e13146. Abstrakt.