Albendazol w onkologii: dlaczego bada się jego wpływ na podział komórek i naczynia guza?

Albendazol jest znany jako lek przeciwpasożytniczy. Zainteresowanie onkologów wzbudziła możliwość wykorzystania jego działania także przeciw komórkom nowotworowym. Badania dotyczą przede wszystkim hamowania ich namnażania oraz osłabiania sygnałów, dzięki którym guz dostosowuje się do niedoboru tlenu. Obok doświadczeń laboratoryjnych przeprowadzono również małe próby u ludzi. [1–3]

Co łączy podział komórki z dopływem tlenu?

Podczas podziału komórka musi rozdzielić chromosomy między dwie komórki potomne. Pomaga jej w tym sieć mikrotubul, czyli cienkich włókien zbudowanych z tubuliny. Zaburzenie tych struktur może zatrzymać namnażanie. To jeden z powodów, dla których badacze zainteresowali się benzimidazolami, do których należy albendazol. [1]

Drugie pytanie dotyczy warunków wewnątrz guza. Gdy brakuje tlenu, komórki uruchamiają programy ułatwiające przetrwanie. Ważną rolę odgrywa białko HIF-1α. Może ono zwiększać wytwarzanie VEGF, sygnału pobudzającego rozwój naczyń krwionośnych. [1]

W doświadczeniach z komórkami raka jajnika OVCAR-3 albendazol ograniczał gromadzenie HIF-1α wywołane niedotlenieniem. W guzach rozwijających się u myszy obniżał także poziom HIF-1α i VEGF. Badano więc możliwość osłabienia odpowiedzi guza na niedobór tlenu. Ten wynik pochodzi z komórek i zwierząt. [1]

Jakie sygnały odnotowano u pacjentów?

W pilotażu z 2001 roku uczestniczyli chorzy z opornym rakiem wątrobowokomórkowym lub rakiem jelita grubego z przerzutami do wątroby. U dwóch osób obniżył się CEA, marker oznaczany we krwi. U trzech markery pozostawały stabilne, a u dwóch po krótkiej stabilizacji rosły. Publikacja opisuje również wycofanie trzech osób z powodu ciężkiej neutropenii, czyli spadku liczby neutrofili, rodzaju krwinek białych. Mogła ona przyczynić się do jednego zgonu. [2]

W badaniu fazy I z 2010 roku wzięło udział 36 osób z opornymi guzami litymi. U czterech z 24 osób, u których można było ocenić ten wynik, markery obniżyły się o co najmniej połowę. Obserwowano też spadek VEGF we krwi. Głównym problemem ograniczającym dawkowanie było zahamowanie wytwarzania komórek krwi przez szpik. [3]

Jakiej korzyści szukają dalsze badania?

Najważniejsze pytanie brzmi: czy hamowanie podziałów i sygnałów związanych z unaczynieniem przełoży się na trwałą kontrolę choroby? Dotychczasowe próby pokazały zmiany biologiczne u części chorych i określiły istotne ograniczenia tolerancji. Spadek markera może być interesującym sygnałem, lecz sam nie określa, jak bardzo zmniejszył się guz ani czy pacjent żyje dłużej. [2,3]

Dlatego znaczenie albendazolu w onkologii pozostaje pytaniem badawczym. Potrzebne są większe badania z porównaniem leczenia, oceną zmian w obrazowaniu i obserwacją przeżycia. Pozwolą ustalić, w jakim nowotworze oraz przy jakim sposobie podawania laboratoryjny mechanizm mógłby przynieść korzyść pacjentom. [1–3]

Książka już wkrótce

Więcej o tym temacie przeczytasz w książce „Protokoły – przegląd najbardziej znanych i ich omówienie w terapiach onkologicznych i nie tylko”. Już wkrótce dostępna.

Źródła

[1] Pourgholami MH, Cai ZY, Badar S, Wangoo K, Poruchynsky MS, Morris DL. Potent inhibition of tumoral hypoxia-inducible factor 1α by albendazole. BMC Cancer. 2010;10:143. DOI: 10.1186/1471-2407-10-143. Pełny tekst.

[2] Morris DL, Jourdan JL, Pourgholami MH. Pilot study of albendazole in patients with advanced malignancy. Effect on serum tumor markers/high incidence of neutropenia. Oncology. 2001;61(1):42–46. DOI: 10.1159/000055351. PubMed.

[3] Pourgholami MH i wsp. Phase I clinical trial to determine maximum tolerated dose of oral albendazole in patients with advanced cancer. Cancer Chemotherapy and Pharmacology. 2010;65(3):597–605. DOI: 10.1007/s00280-009-1157-8. PubMed.