Oponiaki — leczenie i metaboliczne kierunki wsparcia

Wiele oponiaków rozwija się powoli, co stwarza przestrzeń do regularnej obserwacji i przemyślanego planowania postępowania. Obok kontroli samego guza pojawiają się pytania o metabolizm, odżywianie i możliwe działania wspomagające. Warto przyjrzeć się argumentom stojącym za tym kierunkiem oraz temu, jakie badania byłyby potrzebne, aby go sprawdzić. [1]

Leczenie dopasowane do zachowania guza

O wyborze postępowania decydują lokalizacja, objawy, tempo wzrostu i cechy oponiaka. Według wytycznych EANO guz wykryty przypadkowo, bez objawów, może być przede wszystkim obserwowany w regularnych badaniach rezonansu. Przy wzroście lub objawach główną opcją jest zwykle operacja; jej zakres uwzględnia bezpieczeństwo funkcji neurologicznych. W wybranych sytuacjach stosuje się radiochirurgię lub radioterapię frakcjonowaną. [1]

Farmakoterapia ma bardziej ograniczone zastosowanie, szczególnie gdy chodzi o kontrolę guzów opornych na leczenie miejscowe. To jeden z powodów zainteresowania nowymi celami biologicznymi oraz możliwością uzupełniania postępowania o dobrze zbadane działania wspomagające. [1]

Metabolizm oponiaków ma znaczenie biologiczne

Komórki guza potrzebują energii i materiałów do wzrostu. W badaniu próbek oponiaków pochodzących od 43 pacjentów oceniano ich profil metaboliczny. Wyodrębniono grupy różniące się między innymi metabolizmem glicyny, seryny, choliny i tryptofanu. Profile wiązały się z cechami guza i przebiegiem choroby. [2]

To konkretny argument za zainteresowaniem metabolizmem oponiaka. Skoro różnice metaboliczne towarzyszą różnicom biologicznym, można postawić pytanie, czy odpowiednio dobrana interwencja metaboliczna miałaby znaczenie wspomagające. Jest to hipoteza do sprawdzenia; badanie profilu guza samo nie określa skutecznej diety.

Dlaczego rozważa się dietę ketogeniczną?

Dieta ketogeniczna zmienia dostępność substratów energetycznych i zwiększa udział ciał ketonowych. Uzasadnienie badań onkologicznych opiera się na pytaniu, czy odmienny sposób wykorzystywania energii przez zdrowe tkanki i komórki guza można wykorzystać w leczeniu. Badania dotyczą przede wszystkim glejaków, których biologia różni się od oponiaków. [3]

W badaniu ERGO2 oceniano dietę ketogeniczną z ograniczeniem kalorii i okresowym postem jako dodatek do ponownego napromieniania nawrotowych glejaków. Randomizowano 50 pacjentów. Nie wykazano poprawy głównego wyniku dotyczącego przeżycia bez progresji po sześciu miesiącach. Wynik pokazuje, że skuteczność zależy od sprawdzenia konkretnego schematu i rodzaju guza. Dla oponiaków pozostaje to kierunek rozważań metabolicznych, a nie ustalony sposób kontroli wzrostu. [3]

CBD — mechanizmy otwierające pytania badawcze

CBD badano laboratoryjnie w komórkach glejaka U87-MG i T98G. Obserwowano wpływ na proliferację i inwazję komórek, obejmujący kilka szlaków biologicznych. Takie doświadczenia dostarczają mechanistycznych przesłanek do dalszego badania kannabidiolu w neuroonkologii. [4]

Przeniesienie tego pytania na oponiaki wymaga osobnego modelu i badań. Można więc rozważać CBD jako temat badań nad wspomaganiem, zachowując rozróżnienie między kontrolą guza a łagodzeniem określonych objawów. Te cele wymagają różnych danych. Przy lekach przeciwpadaczkowych ważne są również interakcje: w badaniach u zdrowych ochotników CBD zmieniało ekspozycję na aktywny metabolit klobazamu. [5]

Wsparcie warto definiować przez konkretny cel

Najbardziej użyteczny kierunek łączy plan kontroli oponiaka z jasno określonym celem działań dodatkowych. Może nim być stan odżywienia, tolerancja leczenia lub konkretny objaw. Pomysł metabolicznego wsparcia ma uzasadnienie jako pytanie badawcze; jego dobór wymaga uwzględnienia rodzaju guza, aktualnego leczenia i stanu pacjenta.

Literatura

1. Goldbrunner i wsp. (2021). EANO guideline on the diagnosis and management of meningiomas. DOI: 10.1093/neuonc/noab150. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8563316/

2. Masalha i wsp. (2021). Metabolic alterations in meningioma reflect the clinical course. DOI: 10.1186/s12885-021-07887-5. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7923818/

3. Voss i wsp. ERGO2: A Prospective, Randomized Trial of Calorie-Restricted Ketogenic Diet and Fasting in Addition to Reirradiation for Malignant Glioma. PMID: 32619561. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32619561/

4. Solinas i wsp. (2013). Cannabidiol, a non-psychoactive cannabinoid compound, inhibits proliferation and invasion in U87-MG and T98G glioma cells through a multitarget effect. PMID: 24204703. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24204703/

5. Morrison i wsp. A Phase 1, Open-Label, Pharmacokinetic Trial to Investigate Possible Drug-Drug Interactions Between Clobazam, Stiripentol, or Valproate and Cannabidiol in Healthy Subjects. PMID: 30791225. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30791225/