Lobelia

Ciekawostki

Lobelie należą do najważniejszych indiańskich leków przeciw syfilisowi.

Lobelii wielkiej (Lobelia siphilitica, ang. Great Blue Lobelia, Blue Cardinal Flower) Indianie używali właśnie do leczenia tej choroby wenerycznej. Także francuscy traperzy i podróżnicy poddawali się takim indiańskim kuracjom. Szwedzki botanik Kalm opowiada (1749), że przy użyciu tych roślin Indianie całkowicie leczyli tę chorobę w ciągu pięciu-sześciu miesięcy.

C.F. Rafinesque, który opisał lecznicze rośliny Ameryki Północnej (1830), opowiada, że korzeń lobelii działa silnie moczopędnie, napotnie, wykrztuśnie i oczyszczająco.

Wywar z korzeni gotowano razem ze stopowcem tarczowatym (Podophyllum peltatum, may apple) oraz korą czeremchy wirginijskiej (Prunus virginiana) aż do uzyskania mocnego odwaru przeznaczonego do picia. Zewnętrznie stosowano lobelię do zwilżania wrzodów, które posypywano dodatkowo sproszkowanym korzeniem szałwi czerwonokorzeniowej lub prusznika (Ceanothus americanus, ang. New Yersey Tea).

Inne gatunki lobelii, również stosowane w leczeniu syfilisu, to lobelia szkarłatna (stroiczka, Lobelia cardinalis), działająca także silnie odrobaczająco, oraz lobelia rozdęta (Lobelia inflata, ang. Indian Tobacco, nie mylić z prawdziwym tytoniem).

---

Działanie terapeutyczne

Lobelia rozdęta wykazuje szerokie działanie farmakologiczne, głównie dzięki obecności alkaloidów:

• wspomaga układ oddechowy – ułatwia oddychanie, działa wykrztuśnie, rozkurczowo i rozszerzająco na oskrzela,
• może łagodzić objawy astmy, zapalenia oskrzeli i kaszlu (w małych dawkach),
• działa uspokajająco i rozluźniająco na mięśnie gładkie,
• wykazuje działanie neuromodulujące – dawniej stosowana w preparatach wspomagających rzucanie palenia (działa podobnie do nikotyny, lecz słabiej),
• może działać przeciwwymiotnie i nasennie w niewielkich dawkach,
• wspomaga układ krążenia i reguluje napięcie mięśniowe w niewielkich ilościach.

---

---

Dawkowanie

Lobelia inflata jest surowcem silnie działającym – stosowanie wymaga ostrożności.

• Tradycyjnie (fitoterapeutycznie):
  • Napar: 0,1–0,3 g suchego ziela na 200 ml wrzątku, spożywany 1–2 razy dziennie (maks. 0,6 g dziennie).
  • Nalewka (Tinctura Lobeliae): 5–20 kropli dziennie (0,3–1 ml).
• W suplementach diety (USA): zawartość lobeliny najczęściej <1 mg na porcję.

Uwaga: w Polsce i UE Lobelia inflata nie jest dopuszczona jako składnik suplementów diety ani leków OTC. Stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem lub fitoterapeutą.

---

Krótka informacja czym jest:

Lobelia rozdęta (Lobelia inflata L.) to roślina zielna z rodziny dzwonkowatych (Campanulaceae), wykorzystywana w fitoterapii głównie w postaci suszu, nalewki lub ekstraktu. Surowcem zielarskim jest ziele lobelii – Herba Lobeliae.

Jak powstała / skąd pochodzi:

Roślina pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie była tradycyjnie stosowana przez Indian jako środek leczniczy na choroby układu oddechowego oraz jako substytut tytoniu. Do Europy została sprowadzona w XVIII w. i wykorzystywana w dawnej medycynie ludowej jako środek wykrztuśny i uspokajający. W XIX w. stanowiła składnik tzw. „preparatów antynikotynowych”.

---

Skutki uboczne stosowania:

Przyjmowanie większych dawek może powodować:

• nudności, wymioty, nadmierne pocenie się, zawroty głowy, osłabienie,
• uczucie drętwienia, spadek ciśnienia krwi, przyspieszone tętno,
• w bardzo dużych dawkach: zaburzenia rytmu serca, drgawki, zatrzymanie oddechu (toksyczne działanie alkaloidów).

Źródło:

1. https://www.healthline.com/nutrition/lobelia
2. https://restorativemedicine.org/library/monographs/lobelia/
3. https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-231/lobelia
4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5611621/
5. https://sacredplantco.com/blogs/natures-pharmacy-exploring-the-historical-uses-and-health-benefits-of-medicinal-herbs/exploring-the-versatile-world-of-lobelia-health-benefits-herbal-uses-and-a-soothing-tea-recipe
6. https://www.ebsco.com/research-starters/health-and-medicine/lobelias-therapeutic-uses
7. https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/lobelia-inflata

Data publikacji: 14.10.2025