Witamina A

Kategoria: Witaminy, aminokwasy i minerały
Witamina A Retinolum Vitamin A Retinol
Print 🖨 PDF 📄 eBook 📱
W tym artykule znajdziesz: Ukryj
1 Witamina A / Retinolum / Vitamin A / Retinol
1.1 Nazwy:
1.2 Numer CAS:
1.3 Składniki aktywne:
1.4 Działanie terapeutyczne / Na co pomaga:
1.5 Efektywne porcje (dawkowanie):
1.6 Opis substancji
1.6.1 Krótka informacja czym jest:
1.6.2 Jak powstała / skąd pochodzi:
1.6.3 Inne istotne informacje:
1.6.4 Skutki uboczne stosowania:
1.6.5 Uwagi dotyczące bezpieczeństwa:
1.7 Więcej informacji – źródła:

Witamina A / Retinolum / Vitamin A / Retinol

Nazwy:

  • Polska: Witamina A
  • Łacińska: Retinolum
  • Angielska: Vitamin A
  • Potoczna: Retinol (często używane w kosmetyce)

Numer CAS:

  • Retinol: 68-26-8
  • Octan retinylu: 127-47-9
  • Palmitynian retinylu: 79-81-2

Składniki aktywne:

  • Retinol (alkohol witaminy A)
  • Retinal (aldehyd witaminy A)
  • Estry retinylu (octan, palmitynian)
  • Karotenoidy (prowitaminy A – np. beta-karoten)

Na obrazku widać tablicę z napis "Vitamin A", otoczona jest ona różnymi owocami i warzywami

Działanie terapeutyczne / Na co pomaga:

  • Wspiera prawidłowe funkcjonowanie wzroku (szczególnie widzenie o zmierzchu)
  • Uczestniczy w procesach wzrostu i różnicowania komórek nabłonkowych
  • Bierze udział w syntezie hormonów steroidowych
  • Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego
  • Poprawia stan skóry i błon śluzowych
  • Pełni rolę w procesach reprodukcyjnych
  • Wykazuje działanie antyoksydacyjne (pośrednie, poprzez metabolity)

Efektywne porcje (dawkowanie):

  • Zalecane dzienne spożycie (RDA) wg EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności):
    • Dorośli: 700–900 µg RAE (ekwiwalentów aktywności retinolu) na dobę
    • Kobiety w ciąży: 770 µg RAE/dobę
    • Kobiety karmiące: 1300 µg RAE/dobę
    • Dzieci (1–8 lat): 300–400 µg RAE/dobę
  • Górny tolerowany poziom spożycia (UL): 3000 µg RAE/dobę (dla dorosłych)
  • Suplementacja powinna być prowadzona zgodnie z zaleceniami lekarza lub dietetyka, aby uniknąć hiperwitaminozy A.

Opis substancji

Krótka informacja czym jest:

Witamina A to rozpuszczalna w tłuszczach witamina niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Występuje w postaci retinoidów (retinol, retinal, estry retinylu) oraz jako prowitaminy (karotenoidy) w żywności pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.

Jak powstała / skąd pochodzi:

Witamina A została odkryta na początku XX wieku podczas badań nad niedożywieniem u zwierząt. Występuje naturalnie w produktach zwierzęcych (wątroba, tran, jaja, nabiał) oraz jako beta-karoten w warzywach i owocach (marchew, szpinak, dynia). Odgrywa kluczową rolę w tradycyjnych systemach medycyny (np. w profilaktyce kurzej ślepoty).

Inne istotne informacje:

  • Forma podania: kapsułki, tabletki, krople, roztwory olejowe, preparaty wielowitaminowe, kosmetyki przeciwstarzeniowe.
  • Pochodzenie: naturalne (z żywności) lub syntetyczne (suplementy).
  • Status prawny: witamina A jest dopuszczonym składnikiem suplementów diety i leków dostępnych w Polsce i UE; obowiązują limity dawek zgodnie z rozporządzeniami UE.
  • Ostrzeżenie: nadmierne spożycie (hiperwitaminoza A) może prowadzić do bólów głowy, nudności, uszkodzeń wątroby, a u kobiet w ciąży – do wad rozwojowych płodu.

Skutki uboczne stosowania:

  • Przy prawidłowym spożyciu – rzadko występują działania niepożądane.
  • Przy dawkach przekraczających UL: suchość skóry, łamliwość paznokci, bóle stawów, powiększenie wątroby, zaburzenia widzenia, objawy neurotoksyczne.
  • Długotrwałe przyjmowanie bardzo wysokich dawek może być toksyczne.

Obrazek przedstawia różne warzywa i owoce, które zawierają witaminę A

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa:

  • Suplementację należy prowadzić ostrożnie, szczególnie w ciąży.
  • Beta-karoten jest bezpieczniejszą formą prekursora witaminy A (organizm przekształca go w retinol w ilościach potrzebnych).
  • Zalecane jest stosowanie zgodne z wytycznymi EFSA i URPL.

Więcej informacji – źródła:

Data publikacji: 06.08.2025

Data aktualizacji: 09.08.2025