Wanad

Działanie terapeutyczne

• obniża poziom cukru we krwi
• obniża wysokie ciśnienie
• zapobiega chorobom serca
• zapobiega atakom serca

---

Niedobór wanadu

• może przyczynić się do ograniczenia wzrostu
• może przyczynić się do zmniejszenia liczby czerwonych krwinek
• może przyczynić się do zaburzenia przemiany lipidów

---

Efektywne porcje (dawkowanie):

Nie istnieją oficjalne, uznane wytyczne dla dawki wanadu jako suplementu dla zdrowych osób, ponieważ nie został formalnie uznany za niezbędny pierwiastek u ludzi.
W kilku małych badaniach w cukrzycy stosowano dawki rzędu 30-150 mg dziennie w formie związków wanadu, lecz jako że jakość tych badań była ograniczona – nie może to być rekomendacja.

---

Skąd pochodzi

Znajduje się naturalnie w skorupie ziemskiej, w minerałach vanadynitu i innych związkach wanadu. Jako pierwiastek został odkryty w XIX wieku.
W medycynie i badaniach suplementacyjnych zainteresowanie wanadem pojawiło się m.in. w związku z jego potencjalnym wpływem na metabolizm glukozy oraz wzmocnienie kości.

---

Inne istotne informacje:

• Forma podania: w badaniach używano różnych związków wanadu, np. siarczan vanadylu.
• Pochodzenie naturalne vs syntetyczne: wanad w suplementach pochodzi zwykle z syntetycznych związków wanadu (ze względu na kontrolę dawki).
• Status prawny: wanad nie jest zarejestrowany jako lek. W kontekście suplementów diety (np. poza Polską) bywa dostępny, ale jego skuteczność i bezpieczeństwo nie są wystarczająco potwierdzone.
• Obecność w suplementach diety: tak — był stosowany jako składnik suplementów dla sportowców i osób z cukrzycą, jednak bez mocnych dowodów skuteczności.

---

Skutki uboczne stosowania:

• W badaniach odnotowano efekty niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (np. biegunka, nudności) przy stosowaniu związków wanadu w wysokich dawkach.
• Wanad w formach o wyższych stopniach utlenienia może być toksyczny — np. działania niekorzystne dla nerek, wątroby, układu oddechowego były obserwowane przy ekspozycji zawodowej lub dużych dawkach.
• Długotrwała ekspozycja na niektóre związki wanadu (np. tlenek vanadu V₂O₅) może wiązać się z ryzykiem nowotworowym lub zaburzeń układu oddechowego.

---

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa:

• Ze względu na brak wystarczających danych klinicznych nie można rekomendować stosowania wanadu jako suplementu w leczeniu cukrzycy czy innych schorzeń.
• Każde suplementacyjne zastosowanie wanadu powinno być skonsultowane z lekarzem, szczególnie u osób z chorobami nerek, wątroby czy przy innych schorzeniach przewlekłych.
• Należy zwrócić uwagę na jakość preparatu (formę chemiczną, czystość, dawkę) oraz możliwe interakcje z lekami (np. insuliną lub lekami obniżającymi glukozę).
• Należy stosować zasadę ostrożności – metaliczny pierwiastek w formie suplementu wymaga rozważenia korzyści vs ryzyka.

Źródło:

1. https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/080226-0
2. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/634
3. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j.efsa.2004.33
4. https://www.nutraingredients.com/Article/2008/02/28/vanadium-deemed-unsafe-in-europe/
5. https://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp58-c2.pdf
6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK592340/
7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK592350/
8. https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=P1010XZ0.TXT
9. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10650557/
10. https://medcraveonline.com/MOJPH/the-effects-of-diet-and-vanadyl-sulfate-supplementation-on-blood-glucose-levels-of-diabetics-review-of-current-human-data-and-recommendations-for-further-study.html

Data publikacji: 01.10.2025\