Selen / Selenium / Selenium / Potocznie: „pierwiastek młodości”
- Polska nazwa: Selen
- Łacińska nazwa: Selenium
- Angielska nazwa: Selenium
- Potoczna nazwa: Pierwiastek młodości, antyoksydant komórkowy
Numer CAS:
7782-49-2
Składniki aktywne:
Selen sam w sobie jest pierwiastkiem śladowym, nie występującym w formie złożonych składników aktywnych. W suplementach i żywności funkcjonuje w formach:
- Selenometionina – organiczna forma selenu występująca w roślinach i drożdżach, dobrze przyswajalna.
- Selenocysteina – biologicznie aktywna forma wbudowywana w selenoproteiny.
- Seleniany (Na₂SeO₃, Na₂SeO₄) – formy nieorganiczne o niższej biodostępności.
Działanie terapeutyczne / Na co pomaga:
Selen pełni kluczową rolę w organizmie człowieka, biorąc udział w licznych procesach enzymatycznych i antyoksydacyjnych. Udokumentowane działania:
- Antyoksydacyjne – wspiera neutralizację wolnych rodników dzięki aktywności enzymów peroksydaz glutationowych.
- Wspomagające odporność – uczestniczy w funkcjonowaniu limfocytów T i B.
- Ochronne dla tarczycy – selen jest niezbędny do syntezy hormonów tarczycy (konwersja T4 → T3).
- Wspiera płodność mężczyzn – poprawia ruchliwość plemników.
- Ochrona układu sercowo-naczyniowego – przeciwdziała utlenianiu lipidów i stresowi oksydacyjnemu.
- Potencjalne działanie przeciwnowotworowe – wspomaga mechanizmy obronne organizmu przed mutacjami DNA (badania epidemiologiczne, niejednoznaczne wyniki kliniczne).

Efektywne porcje (dawkowanie):
Zalecane dzienne spożycie (wg EFSA i WHO):
- Dorośli: 55 µg / dobę
- Kobiety w ciąży: 60 µg / dobę
- Kobiety karmiące: 70 µg / dobę
- Dopuszczalne górne spożycie (UL): 300–400 µg / dobę
Uwaga: Przekroczenie górnego limitu może prowadzić do selenotoksyny (selenosis) objawiającej się metalicznym posmakiem w ustach, łamliwością paznokci, wypadaniem włosów i zaburzeniami neurologicznymi.
Opis substancji (pochodzenie, historia, zastosowanie):
Krótka informacja czym jest:
Selen to pierwiastek śladowy (mikroelement) niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Jest składnikiem ponad 25 selenoprotein, które regulują procesy metaboliczne, odpornościowe i hormonalne.
Jak powstała / skąd pochodzi:
Odkryty w 1817 roku przez Jönsa Jacoba Berzeliusa, nazwany od greckiego słowa selene (księżyc). Występuje naturalnie w glebie, wodzie, roślinach oraz tkankach zwierzęcych. Jego zawartość w żywności zależy od ilości selenu w glebie danego regionu (np. Polska – gleby ubogie w selen).
Inne istotne informacje:
- Formy podania: tabletki, kapsułki, preparaty multiwitaminowe, drożdże selenowe, wzbogacona żywność (np. jaja, mleko).
- Pochodzenie: naturalne (drożdże, rośliny) lub syntetyczne (selenan sodu).
- Status prawny: dopuszczony do stosowania w suplementach diety zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1170/2009.
- Zawartość w produktach spożywczych: ryby morskie, orzechy brazylijskie, jaja, czosnek, cebula, produkty pełnoziarniste.
Skutki uboczne stosowania:
- Przy prawidłowym stosowaniu – bezpieczny.
- Przedawkowanie: bóle głowy, wymioty, metaliczny smak, nadmierne pocenie się, łamliwość paznokci i włosów, zaburzenia nerwowe.
Uwagi dotyczące bezpieczeństwa:
- Unikać łączenia z dużymi dawkami witaminy C (może obniżać biodostępność).
- Suplementację należy prowadzić pod nadzorem lekarza, zwłaszcza przy chorobach tarczycy lub nowotworach.
- Nie przekraczać zalecanego dziennego spożycia.
Źródło:
- https://ods.od.nih.gov/factsheets/Selenium-HealthProfessional/
- https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/3846
- https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2023.1263853/full
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8761138/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482260/
- https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-1003/selenium
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5307254/
- https://www.probiologists.com/article/the-role-of-selenium-in-combating-infertility-a-vital-yet-overlooked-nutrient
- https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2022.1002489/full
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6361120/

Świadome zdrowie zaczyna się od nauki i natury.
Jestem Michał Zieliński — tworzę zaawansowane nutraceutyki oparte na badaniach naukowych i praktyce biohackingu, pomagając świadomie wspierać zdrowie i długowieczność.
Na stronie BioHaki.pl dzielę się rzetelną wiedzą opartą na badaniach naukowych i praktyce biohackingu, pomagając świadomie zarządzać zdrowiem.
Zapraszam także do sklepu Toplanta, gdzie znajdziesz starannie opracowane produkty stworzone z szacunkiem do organizmu i nauki.
Data publikacji: 01.10.2025


Musisz być zalogowany, aby dodać komentarz.