Selen (Se) 

Selen

Selen / Selenium / Selenium / Potocznie: „pierwiastek młodości”

  • Polska nazwa: Selen
  • Łacińska nazwa: Selenium
  • Angielska nazwa: Selenium
  • Potoczna nazwa: Pierwiastek młodości, antyoksydant komórkowy

Numer CAS:

7782-49-2


Składniki aktywne:

Selen sam w sobie jest pierwiastkiem śladowym, nie występującym w formie złożonych składników aktywnych. W suplementach i żywności funkcjonuje w formach:

  • Selenometionina – organiczna forma selenu występująca w roślinach i drożdżach, dobrze przyswajalna.
  • Selenocysteina – biologicznie aktywna forma wbudowywana w selenoproteiny.
  • Seleniany (Na₂SeO₃, Na₂SeO₄) – formy nieorganiczne o niższej biodostępności.

Działanie terapeutyczne / Na co pomaga:

Selen pełni kluczową rolę w organizmie człowieka, biorąc udział w licznych procesach enzymatycznych i antyoksydacyjnych. Udokumentowane działania:

  • Antyoksydacyjne – wspiera neutralizację wolnych rodników dzięki aktywności enzymów peroksydaz glutationowych.
  • Wspomagające odporność – uczestniczy w funkcjonowaniu limfocytów T i B.
  • Ochronne dla tarczycy – selen jest niezbędny do syntezy hormonów tarczycy (konwersja T4 → T3).
  • Wspiera płodność mężczyzn – poprawia ruchliwość plemników.
  • Ochrona układu sercowo-naczyniowego – przeciwdziała utlenianiu lipidów i stresowi oksydacyjnemu.
  • Potencjalne działanie przeciwnowotworowe – wspomaga mechanizmy obronne organizmu przed mutacjami DNA (badania epidemiologiczne, niejednoznaczne wyniki kliniczne).

Obrazek przedsatwia produkty, które zawierają selen
Dowiedz się na co pomaga selen – sprawdź już teraz

Efektywne porcje (dawkowanie):

Zalecane dzienne spożycie (wg EFSA i WHO):

  • Dorośli: 55 µg / dobę
  • Kobiety w ciąży: 60 µg / dobę
  • Kobiety karmiące: 70 µg / dobę
  • Dopuszczalne górne spożycie (UL): 300–400 µg / dobę

Uwaga: Przekroczenie górnego limitu może prowadzić do selenotoksyny (selenosis) objawiającej się metalicznym posmakiem w ustach, łamliwością paznokci, wypadaniem włosów i zaburzeniami neurologicznymi.


Opis substancji (pochodzenie, historia, zastosowanie):

Krótka informacja czym jest:

Selen to pierwiastek śladowy (mikroelement) niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Jest składnikiem ponad 25 selenoprotein, które regulują procesy metaboliczne, odpornościowe i hormonalne.

Jak powstała / skąd pochodzi:

Odkryty w 1817 roku przez Jönsa Jacoba Berzeliusa, nazwany od greckiego słowa selene (księżyc). Występuje naturalnie w glebie, wodzie, roślinach oraz tkankach zwierzęcych. Jego zawartość w żywności zależy od ilości selenu w glebie danego regionu (np. Polska – gleby ubogie w selen).

Inne istotne informacje:

  • Formy podania: tabletki, kapsułki, preparaty multiwitaminowe, drożdże selenowe, wzbogacona żywność (np. jaja, mleko).
  • Pochodzenie: naturalne (drożdże, rośliny) lub syntetyczne (selenan sodu).
  • Status prawny: dopuszczony do stosowania w suplementach diety zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1170/2009.
  • Zawartość w produktach spożywczych: ryby morskie, orzechy brazylijskie, jaja, czosnek, cebula, produkty pełnoziarniste.

Skutki uboczne stosowania:

  • Przy prawidłowym stosowaniu – bezpieczny.
  • Przedawkowanie: bóle głowy, wymioty, metaliczny smak, nadmierne pocenie się, łamliwość paznokci i włosów, zaburzenia nerwowe.

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa:

  • Unikać łączenia z dużymi dawkami witaminy C (może obniżać biodostępność).
  • Suplementację należy prowadzić pod nadzorem lekarza, zwłaszcza przy chorobach tarczycy lub nowotworach.
  • Nie przekraczać zalecanego dziennego spożycia.

Źródło:

  1. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Selenium-HealthProfessional/
  2. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/3846
  3. https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2023.1263853/full
  4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8761138/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482260/
  6. https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-1003/selenium
  7. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5307254/
  8. https://www.probiologists.com/article/the-role-of-selenium-in-combating-infertility-a-vital-yet-overlooked-nutrient
  9. https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2022.1002489/full
  10. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6361120/
Michał Zieliński - Bio Haki

Świadome zdrowie zaczyna się od nauki i natury.

Jestem Michał Zieliński — tworzę zaawansowane nutraceutyki oparte na badaniach naukowych i praktyce biohackingu, pomagając świadomie wspierać zdrowie i długowieczność.

Na stronie BioHaki.pl dzielę się rzetelną wiedzą opartą na badaniach naukowych i praktyce biohackingu, pomagając świadomie zarządzać zdrowiem.

Zapraszam także do sklepu Toplanta, gdzie znajdziesz starannie opracowane produkty stworzone z szacunkiem do organizmu i nauki.

Data publikacji: 01.10.2025