Krzem

Działanie terapeutyczne

• usuwa z komórek substancje toksyczne
• wspomaga procesy detoksykacji organizmu
• korzystnie wpływa na naczynia włosowate – uszczelnia je i wzmacnia
• zwiększa elastyczność i wytrzymałość tkanki łącznej
• wzmacnia tkankę kostną i wspiera mineralizację kości
• wspomaga prawidłowe funkcjonowanie stawów
• wzmacnia zdolności obronne organizmu przeciw zakażeniom
• wspiera układ odpornościowy
• zapobiega przedwczesnemu starzeniu się organizmu
• działa antyoksydacyjnie
• łagodzi podrażnienia skóry
• zmniejsza stany zapalne skóry
• poprawia kondycję skóry, włosów i paznokci
• ogranicza wypadanie włosów
• przyspiesza wzrost włosów
• wzmacnia strukturę paznokci i zapobiega ich łamliwości

---

Źródła krzemu w diecie i przyrodzie

• skrzyp polny
• orkisz
• żyto
• rokitnik
• zioła (szczególnie bogate w krzem)
• mleko kozie
• warzywa uprawiane na glebach niezakwaszonych

---

Efektywne porcje (dawkowanie)

• Zapotrzebowanie dobowe: szacunkowo 20–50 mg biodostępnego krzemu dziennie.
• Suplementacja: najczęściej 5–20 mg biodostępnego krzemu dziennie (np. w postaci kwasu ortokrzemowego).
• Źródła naturalne: skrzyp polny (Equisetum arvense), pokrzywa (Urtica dioica), bambus (Bambusa vulgaris), zboża (owies, jęczmień), woda źródlana.

Uwaga: biodostępność zależy od formy chemicznej – kwas ortokrzemowy i formy organiczne (ch-OSA) są lepiej przyswajalne niż mineralne krzemionki.

---

Opis substancji (pochodzenie, historia, zastosowanie)

Krótka informacja czym jest

Krzem (Silicium) to pierwiastek chemiczny z grupy półmetali, występujący naturalnie w skorupie ziemskiej (ok. 28% jej masy). W organizmie człowieka obecny jest w kościach, chrząstkach, skórze, włosach i paznokciach. Jest uznawany za mikroelement strukturalny tkanki łącznej.

Jak powstała / skąd pochodzi

Krzem w kontekście farmaceutycznym i suplementacyjnym pozyskiwany jest z surowców roślinnych bogatych w krzemionkę, takich jak skrzyp polny, bambus, pokrzywa, owies. Tradycyjne zastosowania krzemu w medycynie ludowej sięgają starożytności – w Egipcie i Chinach stosowano napary ze skrzypu do wzmacniania włosów i skóry.

---

Skutki uboczne stosowania

Krzem w dawkach fizjologicznych jest dobrze tolerowany. Nadmierne spożycie z form mineralnych (np. krzemionki) może prowadzić do:

• podrażnienia przewodu pokarmowego,
• w rzadkich przypadkach – kamicy nerkowej lub zwłóknienia tkanek (przy przewlekłym narażeniu na pyły krzemowe).

---

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa

• Nie zaleca się długotrwałej suplementacji bez kontroli medycznej.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
• Krzem nie zastępuje leczenia chorób kości czy skóry, lecz może stanowić wsparcie terapii uzupełniającej.

Źródło:

1. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j.efsa.2011.2259
2. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j.efsa.2004.60
3. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/5086
4. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j.efsa.2016.4436
5. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4938278/
6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23306944/
7. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3671293/
8. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6242837/
9. https://www.bfr.bund.de/cm/349/proposed-maximum-levels-for-the-addition-of-silicon-to-foods-including-food-supplements.pdf

Data publikacji: 01.10.2025