Kobalt

Działanie terapeutyczne

Kobalt jest niezbędnym mikroelementem dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Jego znaczenie jest ściśle związane z metabolizmem witaminy B₁₂.
Główne działania biologiczne i terapeutyczne:

• wspiera produkcję czerwonych krwinek (erytropoezę) – zapobiega anemii megaloblastycznej,
• uczestniczy w syntezie DNA i RNA,
• wspomaga funkcje neurologiczne i poznawcze,
• reguluje metabolizm tłuszczów i węglowodanów,
• odgrywa rolę w metabolizmie kwasów tłuszczowych i aminokwasów,
• w niewielkich ilościach wspiera działanie tarczycy i nadnerczy,
• w medycynie weterynaryjnej – stosowany jako stymulator wzrostu i element zapobiegający niedoborom witaminy B₁₂.

---

Efektywne porcje (dawkowanie):

Kobalt nie jest suplementowany samodzielnie w żywieniu ludzi – jego źródłem jest witamina B₁₂.
Zalecane dzienne spożycie witaminy B₁₂ (a tym samym kobaltu w ilościach śladowych):

• Dorośli: 2,4 µg/dzień
• Kobiety w ciąży: 2,6 µg/dzień
• Kobiety karmiące: 2,8 µg/dzień

Szacuje się, że 1 µg witaminy B₁₂ zawiera około 4% kobaltu (tj. ok. 0,04 µg kobaltu).

W suplementach diety kobalt może występować wyłącznie jako składnik kompleksów witaminy B₁₂.

---

Opis substancji (pochodzenie, historia, zastosowanie):

Czym jest:
Kobalt to metal przejściowy, pierwiastek śladowy (mikroelement), naturalnie występujący w skorupie ziemskiej. W organizmach żywych nie występuje w stanie wolnym – zawsze w postaci związków, głównie w cząsteczce witaminy B₁₂.

Pochodzenie i historia:
Odkryty w XVIII wieku przez Georga Brandta. Jego nazwa pochodzi od niemieckiego słowa Kobold („złośliwy duch kopalni”), ponieważ rudy kobaltu często wprowadzali w błąd górników, udając rudy srebra.
W medycynie znaczenie kobaltu zaczęto rozumieć dopiero w XX wieku, wraz z odkryciem roli witaminy B₁₂ w procesie krwiotworzenia.

---

Zastosowanie

• w medycynie – w postaci kobalaminy (witamina B₁₂) stosowanej w leczeniu niedokrwistości, neuropatii i zaburzeń poznawczych,
• w przemyśle farmaceutycznym – jako składnik związków diagnostycznych (np. kobalt-60 w radioterapii),
• w suplementach diety – wyłącznie w postaci organicznych form witaminy B₁₂,
• w rolnictwie – jako dodatek paszowy zapobiegający niedoborom u przeżuwaczy.

Forma podania:

• suplementy witaminy B₁₂ (tabletki, kapsułki, iniekcje, pastylki podjęzykowe),
• związki kobaltu (np. siarczan kobaltu) stosowane wyłącznie w celach przemysłowych lub weterynaryjnych.

---

Skutki uboczne stosowania

Nadmierne spożycie kobaltu może prowadzić do:

• uszkodzenia mięśnia sercowego (kardiomiopatia),
• zaburzeń tarczycy,
• nadkrwistości,
• reakcji alergicznych przy kontakcie skórnym (np. w biżuterii lub implantach)
• zaburzenia procesu krzepnięcia krwi

---

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa

• nie należy stosować nieorganicznych soli kobaltu w celach suplementacyjnych,
• kobiety w ciąży i osoby z chorobami nerek powinny unikać kontaktu z preparatami przemysłowymi zawierającymi kobalt,
• suplementacja powinna odbywać się wyłącznie poprzez bezpieczne formy witaminy B₁₂.

Źródło:

1. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/2791
2. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.2903/j.efsa.2009.1383
3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7601760/
4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4003800/
5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK609991/
6. https://www.termedia.pl/Review-paper-Selected-aspects-of-the-action-of-cobalt-ions-in-the-human-body,10,25460,1,1.html
7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28572025/

Data publikacji: 01.10.2025