Beta-glukan

Beta glukan Beta glucanum

• Polska: beta glukan
• Łacińska: Beta glucanum
• Angielska: beta-glucan
• Potoczna: błonnik rozpuszczalny z owsa, błonnik jęczmienny

Numer CAS:

9012-72-0 (dla beta glukanu z owsa); 9041-22-9 (dla beta glukanu drożdżowego)

Składniki aktywne:

• Polisacharydy z grupy glukanów
• Cukry proste (glukoza) połączone wiązaniami β-(1→3), β-(1→4) lub β-(1→6)
• Frakcje rozpuszczalne i nierozpuszczalne błonnika pokarmowego

Działanie terapeutyczne / Na co pomaga:

• Wspomaganie odporności (immunomodulacja)
• Obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego i LDL
• Wspomaganie kontroli glikemii (spowolnienie wchłaniania glukozy)
• Wsparcie w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych
• Działanie prebiotyczne – korzystny wpływ na mikrobiotę jelitową
• Łagodzenie stanów zapalnych błon śluzowych przewodu pokarmowego

Efektywne porcje (dawkowanie):

• Dla redukcji cholesterolu: min. 3 g beta glukanu dziennie (zgodnie z oświadczeniem zdrowotnym EFSA – ID 1236)
• W produktach spożywczych: 1–4 g/dobę w zależności od celu stosowania
• Suplementy diety: zwykle 250–500 mg w kapsułce, dawkowanie wg zaleceń producenta
• Dla efektu prebiotycznego i wspierającego odporność: 200–500 mg/dobę (beta glukan drożdżowy)

Opis substancji (pochodzenie, historia, zastosowanie):

Krótka informacja czym jest:
Beta glukan to naturalny polisacharyd występujący w ścianach komórkowych zbóż (owies, jęczmień), drożdży, grzybów i niektórych alg. Jest rozpuszczalnym błonnikiem pokarmowym o potwierdzonych właściwościach prozdrowotnych.

Jak powstała / skąd pochodzi:
Pierwsze badania nad beta glukanem przeprowadzono w latach 60. XX w., kiedy zauważono jego działanie immunostymulujące w ekstraktach z drożdży piekarskich (Saccharomyces cerevisiae). W kolejnych dekadach skupiono się na jego roli w dietetyce i profilaktyce chorób cywilizacyjnych. Obecnie beta glukan pozyskuje się metodami fizycznej ekstrakcji z owsa, jęczmienia, drożdży i grzybów.

Inne istotne informacje:

• Występuje w suplementach diety, żywności funkcjonalnej (np. płatki owsiane, napoje, batoniki proteinowe).
• Status prawny: dopuszczony do obrotu w UE w ramach żywności i suplementów diety; oświadczenia zdrowotne zatwierdzone przez EFSA.
• Forma podania: proszek, kapsułki, tabletki, składnik produktów spożywczych.
• Brak ograniczeń prawnych w stosowaniu w typowych dawkach dietetycznych.

Skutki uboczne stosowania:

• W dużych ilościach może powodować wzdęcia, uczucie pełności, łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
• Nie zaleca się osobom z ostrymi stanami zapalnymi przewodu pokarmowego bez konsultacji lekarskiej.

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa:

• Bezpieczny przy spożyciu w dawkach zalecanych w żywieniu człowieka.
• Może wchodzić w interakcje z lekami hipoglikemizującymi i obniżającymi cholesterol – zalecana konsultacja lekarska.

Źródło informacji:

• Przegląd właściwości metabolicznych i immunomodulujących beta-glukanu, omawiający badania kliniczne i potencjał terapeutyczny:
  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7770584/
• Przegląd systematyczny i metaanaliza badań klinicznych dotyczących wpływu beta-glukanów na zmniejszenie zmęczenia u zdrowych osób:
  https://www.nature.com/articles/s41430-025-01567-4
• Beta-glukan: suplement czy lek? – przegląd danych z badań laboratoryjnych i klinicznych:
  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6479769/
• Opinia naukowa EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) na temat beta-glukanu z owsa i jego wpływu na obniżenie poziomu cholesterolu:
  https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1885
• Opinia naukowa UKNHCC (brytyjski komitet ds. zdrowia) na temat beta-glukanu z owsa lub jęczmienia i zmniejszania poposiłkowego wzrostu poziomu glukozy we krwi:
  https://www.gov.uk/government/publications/uknhcc-scientific-opinion-beta-glucan-from-oats-or-barley-and-reduction-of-blood-glucose-rise-after-a-meal/uknhcc-scientific-opinion-beta-glucan-from-oats-or-barley-and-reduction-of-blood-glucose-rise-after-a-meal
• Informacje o zatwierdzeniu oświadczeń zdrowotnych przez EFSA dotyczące beta-glukanu oraz dokumentacja firmy Swedish Oat Fiber:
  https://www.sweoat.com/approvals

Data publikacji: 11.08.2025

Data aktualizacji: 11.08.2025