Ból odbytu – ujęcie psychosomatyczne
Charakterystyka zjawiska
Ból odbytu to objaw, który może mieć wiele przyczyn fizjologicznych, takich jak szczelina odbytu, stan zapalny, hemoroidy, infekcje, skurcz mięśni zwieracza odbytu czy choroby przewlekłe (np. choroba Crohna).
W psychologii zdrowia dopuszcza się możliwość, że u części osób reakcje emocjonalne, stres i napięcie mięśniowe mogą wpływać na sposób odczuwania bólu – co określa się potocznie jako komponent „psychosomatyczny”. Nie jest to jednak osobna jednostka chorobowa w rozumieniu medycznym ani farmaceutycznym.
Psychologiczny wzorzec: poczucie winy, bycie „niewystarczającym”, skłonność do autoobwiniania
W modelach terapeutycznych (np. podejściach poznawczo-behawioralnych, pracy z emocjami, terapii schematu) podkreśla się, że:
• chroniczne poczucie winy,
• wewnętrzne przekonanie „nie jestem dość dobry/a”,
• nieuświadomione „pragnienie kary”
mogą prowadzić do zwiększonego napięcia mięśniowego, w tym w obrębie miednicy i zwieraczy. Napięcie takie może nasilać somatyczne objawy bólowe, zwłaszcza gdy współistnieje stres lub brak skutecznej regulacji emocji.
Nie jest to jednak potwierdzone jako bezpośrednia przyczyna chorób odbytu – może natomiast odgrywać rolę w subiektywnym nasileniu doznań bólowych.

Działanie terapeutyczne – techniki z obszaru wsparcia psychologicznego (bez odniesienia do leczenia farmakologicznego)
Techniki terapeutyczne stosowane jako wsparcie w radzeniu sobie z bólem o podłożu emocjonalnym mogą obejmować:
• Techniki relaksacyjne
Obniżają napięcie układu nerwowego i mięśni dna miednicy. Pomagają normalizować reakcję na bodźce bólowe.
• Praca z emocjami (terapia schematów, terapia ACT, CBT)
Umożliwia identyfikację i zmianę destrukcyjnych przekonań, w tym tendencji do autoobwiniania.
• Terapia ukierunkowana na ciało (np. trening oddechowy, trening świadomości ciała)
Może wspierać rozluźnienie okolic miednicy i redukcję napięcia somatycznego.
• Edukacja dotycząca bólu
Zwiększenie świadomości fizjologii bólu zmniejsza lęk i poprawia kontrolę nad objawem.









Działania farmakologiczne – ogólna informacja edukacyjna
Poniższa sekcja nie dotyczy „choroby psychosomatycznej”, lecz przedstawia rodzaje farmakologicznych działań, które mogą być stosowane w praktyce klinicznej przez lekarzy, w zależności od przyczyny bólu odbytu.
Nie są to rekomendacje, a jedynie kategorie terapeutyczne spotykane w medycynie:
• działanie przeciwbólowe – w przypadku bólu ostrego, określane i dobierane wyłącznie przez lekarza,
• działanie przeciwzapalne – stosowane przy stanach zapalnych odbytu lub okolicznych tkanek,
• działanie rozkurczowe – w niektórych przypadkach zwiększonego napięcia zwieracza,
• działanie przeciwbakteryjne / przeciwwirusowe – gdy ból jest powiązany z infekcją,
• działanie zmiękczające stolec – wspierające proces gojenia przy szczelinach odbytu,
• działanie uspokajające / redukujące stres – jako część terapii, wyłącznie w przypadkach uzasadnionych klinicznie.
Każde stosowanie farmakoterapii musi być zgodne z Prawem farmaceutycznym, wymaganiami ChPL oraz decyzją lekarza.
Techniki psychosemantyczne – charakterystyka
Techniki określane jako „psychosemantyczne” nie są terminem funkcjonującym w systemie ochrony zdrowia jako standard terapeutyczny. Zwykle odnoszą się do metod pracy z znaczeniami i interpretacjami, jakie człowiek nadaje swoim doznaniom.
Czym są techniki psychosemantyczne?
Są to podejścia terapeutyczne wykorzystujące:
• analizę wewnętrznych reprezentacji i przekonań,
• pracę z językiem i znaczeniem,
• transformację niekorzystnych schematów myślowych,
• integrację emocjonalno-poznawczą.
Mają zastosowanie w obszarze psychoterapii, coachingu psychologicznego i edukacji, jednak nie są zarejestrowaną metodą medyczną.
Skutki uboczne
• możliwy chwilowy wzrost napięcia emocjonalnego,
• ujawnienie trudnych treści psychologicznych,
• konieczność prowadzenia procesu przez specjalistę.
Uwagi dotyczące bezpieczeństwa
• Techniki te nie zastępują diagnostyki lekarskiej ani leczenia chorób odbytu.
• W przypadku bólu odbytu konieczna jest diagnoza lekarska, zgodna z zasadami medycyny opartej na dowodach.
• Praca psychologiczna powinna być prowadzona przez certyfikowanego terapeutę.
Źródło:
- https://ewadawidziak.pl/hemoroidy-totalna-biologia
- https://salveo-rudaslaska.pl/nerwica-odbytu
- https://prekognicja.pl/psychosomatyka/psychosomatyczne-znaczenie-choroby-wg-louise-hay-psychosomatyka
- https://www.mp.pl/medycynarodzinna/na-marginesie/53104,psychologiczne-aspekty-resekcji-odbytnicy
- https://psychologiawpraktyce.pl/artykul/psychosomatyka-kiedy-umysl-wykorzystuje-cialo-do-powiedzenia-czegos-waznego
- https://www.drkrupka.pl/psychosomatyka-przewodu-pokarmowego
- https://bucardimaria.com/psychosomatyczne-znaczenie-hemoroidow
- https://harmonymed.pl/psychosomatyka-choroby-psychosomatyczne
- https://www.medycyna-wschodnia.pl/choroby/choroby-psychosomatyczne
- https://zwierciadlo.pl/psychologia/wysoko-wrazliwe-jelita

Świadome zdrowie zaczyna się od nauki i natury.
Jestem Michał Zieliński — tworzę zaawansowane nutraceutyki oparte na badaniach naukowych i praktyce biohackingu, pomagając świadomie wspierać zdrowie i długowieczność.
Na stronie BioHaki.pl dzielę się rzetelną wiedzą opartą na badaniach naukowych i praktyce biohackingu, pomagając świadomie zarządzać zdrowiem.
Zapraszam także do sklepu Toplanta, gdzie znajdziesz starannie opracowane produkty stworzone z szacunkiem do organizmu i nauki.
Data publikacji: 04.11.2025


Musisz być zalogowany, aby dodać komentarz.