β-sitosterol

Numer CAS

• 83-46-5

---

Działanie terapeutyczne / Na co pomaga

• Wspomaganie utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi (fitosterole mogą zmniejszać wchłanianie cholesterolu w jelitach).
• Potencjalne wsparcie zdrowia prostaty (np. łagodny rozrost gruczołu krokowego – BPH; wyniki badań są mieszane, lecz wskazują na możliwy korzystny wpływ na objawy ze strony dolnych dróg moczowych).
• Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne (opisane w literaturze naukowej).
• Wsparcie metabolizmu lipidów i ogólnej kondycji układu sercowo-naczyniowego.

Uwaga: β-sitosterol nie jest zatwierdzonym lekiem na konkretne choroby, lecz szeroko wykorzystywanym składnikiem suplementów diety i żywności funkcjonalnej.

---

Właściwości medyczne:

• Przeciwzapalny: β-sitosterol ma działanie przeciwzapalne, co może pomóc w łagodzeniu stanów zapalnych w organizmie.
• Inhibitor 5-α-reduktazy: Może hamować działanie enzymu 5-α-reduktazy, co jest istotne w leczeniu schorzeń takich jak przerost prostaty.

---

---

Efektywne porcje (dawkowanie)

• Fitosterole / sterole roślinne (łącznie): Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wskazuje skuteczny zakres 1,5–2,4 g steroli roślinnych dziennie w celu utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu.
• Suplementy z β-sitosterolem często dostarczają 60–300 mg czystego β-sitosterolu na porcję, jednak wartości te zależą od formulacji.
• W produktach żywnościowych (np. margaryny sterolowe): 1 porcja zwykle zawiera 1–2 g fitosteroli.

Brak oficjalnych dawek terapeutycznych dla β-sitosterolu jako samodzielnej substancji leczniczej, gdyż nie jest on zarejestrowanym lekiem.

---

Opis substancji

β-Sitosterol to substancja występująca w roślinach, znana jako sterol roślinny. Można go znaleźć w różnych źródłach roślinnych, takich jak owoce, warzywa, orzechy i nasiona. Ze względu na swoje właściwości zdrowotne, β-sitosterol jest szeroko stosowany w medycynie naturalnej. Jest stosowany w leczeniu i profilaktyce chorób serca, wysokiego poziomu cholesterolu oraz wzmocnieniu układu odpornościowego. Ponadto, β-sitosterol jest używany jako środek wspomagający w walce z rakiem okrężnicy, kamieniami żółciowymi, przeziębieniem, grypą, HIV/AIDS, reumatoidalnym zapaleniem stawów, gruźlicą, łuszczycą, alergiami, rakiem szyjki macicy, fibromialgią, toczniem rumieniowatym, astmą, wypadaniem włosów, zapaleniem oskrzeli, migrenami i zespołem przewlekłego zmęczenia.

---

Jak powstała / skąd pochodzi

Fitosterole, w tym β-sitosterol, naturalnie występują w roślinach, gdzie pełnią funkcje strukturalne w błonach komórkowych. Po raz pierwszy zostały wyizolowane na początku XX wieku w procesach ekstrakcji olejów roślinnych. Obecnie pozyskuje się je głównie z:

• olejów roślinnych (sojowego, rzepakowego, kukurydzianego),
• produktów ubocznych przemysłu drzewnego (fitosterole obecne w pulpie drzewnej).

---

---

Skutki uboczne stosowania

• Możliwe zaburzenia trawienne (nudności, zaparcia, biegunka).
• Rzadko: wysypki skórne lub reakcje alergiczne.
• Nadmierne spożycie fitosteroli może obniżyć wchłanianie niektórych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz karotenoidów.
• Osoby z rzadką chorobą sitosterolemią nie powinny przyjmować fitosteroli.

---

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa

• Suplementy z β-sitosterolem nie zastępują terapii hipolipemizujących stosowanych w leczeniu hipercholesterolemii.
• Kobiety w ciąży i karmiące powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
• Fitosterole nie są zalecane dzieciom poniżej 5. roku życia (wg wytycznych dla żywności wzbogacanej sterolami).
• Zgodność opisów dotyczących produktów leczniczych regulują:
  • Ustawa Prawo farmaceutyczne,
  • wytyczne URPL (ChPL, ulotki, oznakowania),
  • wytyczne EMA i QRD Templates.
    Opisy suplementów powinny być sporządzane zgodnie z przepisami prawa żywnościowego, unikając przypisywania im właściwości leczniczych.

Źródło:

1. https://www.sigmaaldrich.com/PL/pl/product/sigma/85451
2. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/beta-Sitosterol
3. https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB4345688.htm
4. https://www.chemeo.com/cid/22-297-8/%C2%ABbeta%C2%BB-Sitosterol
5. https://cymitquimica.com/cas/83-46-5/
6. https://www.tcichemicals.com/OP/en/p/S0040
7. https://www.thegoodscentscompany.com/data/rw1223271.html
8. https://amp.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB4345688.htm?N=Poland
9. https://aksci.com/item_detail.php?cat=0140AP

Data publikacji: 15.11.2025